समानीकरण आणि रिक्त जागा

१. समानीकरण (Rationalisation):

 म्हणजे काय?

समानीकरण म्हणजे विद्यार्थ्यांच्या संख्येच्या प्रमाणात शिक्षकांचे योग्य प्रमाणाने वाटप करणे.

ज्या शाळांमध्ये शिक्षक अधिक आहेत तिथून शिक्षक कमी करून, शिक्षक-अभावी शाळांमध्ये त्या जागा भरल्या जातात.

शाळांमध्ये शिक्षकांची अत्यल्प किंवा अतिरेक संख्या टाळणे.

विद्यार्थी-शिक्षक प्रमाण (PTR) एकसमान ठेवणे.समानीकरणानंतर काही शिक्षक 'अतिरिक्त' ठरतात.

२. संच मान्यता (Sanctioned Strength / Staffing Pattern):शासनाने एका शाळेसाठी निश्चित केलेली मंजूर पदसंख्या म्हणजे संचमान्यता.

उदाहरण: एखाद्या शाळेत इयत्ता एक ते पाच वर्गाची एकूण पटसंख्या जर  61 विद्यार्थ्यांकरिता 3 शिक्षकांची मान्यता असेल, तर ती संचमान्य पदे.

शाळेच्या स्तरावर शासनमान्य पदांची अंमलबजावणी.नियोजनबद्ध शिक्षक भरती व पदस्थापना.नवीन शैक्षणिक सत्र सुरू झाल्यानंतर 30 सप्टेंबर पर्यंत  किंवा विद्यार्थ्यांची संख्या वाढली/कमी झाली तर शाळेचा प्रस्ताव पाठवून नवीन संच मान्यता घेतली जाते.

 ३. रिक्त पदे (Vacant Posts):

एखाद्या शाळेतील संचमान्य पद अस्तित्वात आहे, पण त्या जागेवर कोणताही शिक्षक कार्यरत नाही, अशा जागा रिक्त मानल्या जातात.

त्या जागांवर बदली किंवा नवीन भरतीद्वारे शिक्षक नेमणे.

रिक्त पदे ही नेहमी संच मान्यतेनुसारच असतात. जर संचमान्यता नसेल, तर ती जागा रिक्त धरली जात नाही.

 ४. दरवर्षी होणारी सेवा निवृत्ती (Superannuation / Retired Vacancies)

शिक्षकी सेवा वयोमर्यादा 58 वर्ष पूर्ण करून निवृत्त होणाऱ्या शिक्षकांमुळे निर्माण होणाऱ्या रिक्त जागा.

नवीन शिक्षक भरतीसाठी नियोजन.त्या रिक्त पदांचा विचार पुढील वर्षाच्या बदली/भरती प्रक्रियेत करणे.समानीकरण प्रशासनिक प्रक्रिया दरवर्षी प्रवेशानंतर विद्यार्थी संख्येवर शिक्षकांची वाटप योग्य होण्यासाठी

संच मान्यता शासनमान्य दस्तऐवज स्थायी किंवा बदलाने शासन धोरणावर पदसंख्येची अधिकृत अंमलबजावणी

रिक्त पदे तात्पुरती स्थिती बदली/सेवानिवृत्ती/नोकरी सोडल्यावर कार्यरत शिक्षकांवर भरती व बदली नियोजनासाठी

सेवानिवृत्ती नैसर्गिक प्रक्रिया दरवर्षी वयोमर्यादेनुसार वयोमर्यादा (58 वर्ष) पुढील भरतीसाठी जागा मोकळी होते..